11 Ekim 2012 Perşembe

ANADOLU MİCHELİNLERİ




12 yılı aşkın süredir anadolu’yu yemek için geziyorum. Yemekten kastım sadece yemek yemek değil yapmak, yazmak, arşivlemek…
bazen gittiğim bir yere bir değil değişik aylarda yada yıllarda bir kaç kez daha gidiyorum. Her gittiğim yerde evlerde yaptıklarım ve yediklerim bir yana dışarda yediklerimi bir kenara yazıyorum.

Her yıl yemek yediğim en iyi yerleri de bir sıra olmaksızın hatırlarsınız sizlerle de paylaşıyorum. Son aylarda  da şimdi okumakta olduğunuz bu listenin üzerinde çalışıyorum. Aslında kılavuz olması mantığıyla yazdım ama adından dolayıda popüler bir liste olarakta kabul edilebilirsiniz.

Klasik Michelin mantığından farklı olarak gidiş sayım ve yıldız sayısı arasında bir ilişki kurarak hazırladığım listeyi aktarmadan önce bir kaç hususu da aktarmak isterim;

-       Kişisel bir listedir.
-       Listedeki yıldızlar  beğeni derecesini göstermemektedir. Yıldızlar sadece seyahatler esnasında farklı zamanlarda kaç kez gittiğimi ve her seferinde memnun kaldıklarımı belli etmektedir. Yani 1 ve 3 yıldız arasında lezzet yada kalite farkı yok daha fazla gittiklerim ve gitmeyi iple çektiklerim gibi bir sıralama var. şunu da belirtmek isterim ki 10- 12 yıl içinde 3 kez gidip 3 yıldız alan restoranların istikrar hususundaki başarısını da göz ardı etmemeliyiz.
-        Eminim gittiğim şehirlerde gidemediğim ve yazamadığım  iyi yerler var ama bu ilk başta dediğim gibi kişisel ve bu tarihe kadar gittiğim yerleri içeren bir liste.
-       Listede gittiğim her ilden lokantalar yok özellikle kişişel olarak en çok beğendiğim ve  5 yıldız verdiğim yerleri  yazdım. Alternatif  listelerde hazırlayabilirdim ama her yeri yazmak istemedim o zamanda en iyileri anlamak güç olacaktı.
-       Bir hususu daha belirtmek isterim bu işletmelerin tamamı hala açık olması itibariyle de önem teşkil etmektedir.

***  
( son 12 yılda 3 yada daha fazla gidip her seferinde memnun kaldıklarım)

Katipler konağı – Çorum – Herşeyi
Imam çağdaş – Gaziantep - Herşeyi
Ciğerci Mustafa – Gaziantep – Tüm kebaplar ve kavurma
Tenis kulubü lokali ve ocakbaşı  – Gaziantep - Yürek şiş, humus ve kebapları
Canciğer balıkçısı – Fethiye balık hali – Herşey özellikle karidesler
Çulcuoğlu – Gaziantep - Herşeyi
Aktaşlar pide salonu – Ordu - Pideler
Kebabçı mesut – Adana - Kebap
Hacı Şerif  – Denizli – İrmik helva
Kebapçı Enver – Denizli - Kebabı
Refik ustanın yeri – Karacabey - Herşeyi
Münire hanım sofrası – Kastamonu - Herşeyi
Petek Pastanesi – İskenderun - Herşeyi
Saki rum meyhanesi – Bursa- Herşeyi
Kebapçı Cemil Cemal Usta – Bursa - İskender
Atadan Peynirci – Mustafakemalpaşa - Herşeyi
Ciğerci haydar – Gaziantep - Kebap ve kavurma
Metanet – Gaziantep - Beyran
Koçak baklava – Gaziantep- Herşeyi
Güllüoğlu elmacıpazarı – Gaziantep- Herşeyi
Ciğerci bahaddin – Mersin -  Ciğer kebap
Künefeci İsmail usta  - Mersin- Künefe
Mahalle kasapları – Kilis tava ve Lahmacun
Ali kayası Amasya - Tokat Kebabı
Bekanlar – Kilis – Katmer
Gökhan Aperatif – Bursa – Herşeyi

**
( 2 kere gidebildiklerim)

Adil’in yeri – Adana – Kebabı
Yalova balıkçı – Çanakkale - Herşey
Ciğerci muharrem – Diyarbakır- Herşey
Hacı şükrü – Konya - Fırın kebabı
Kaşıkla – Kayseri - Herşey
Kadineli – Kars - Herşey
Erboğa peynir – Kars - Bal ve gravyer
Kadir usta - Isparta - Fırın kebabı
……………. - Sivas – Sivas köftesi
……………. - Edirne - Tava ciğer
Kadir usta - Çanakkale - Peynir tatlısı  
Kıyı restoran – Birecik - Patlıcan kebap
Iki kardeşin lokantası - Bolu dağı -  Sahanda yumurta
kaburgacı Selim - Diyerbakır- Kaburga ve içli köfte 

*
(bir kere gidip gitmek için can attıklarım :))

Yörükhan Güveç – Ankara- Herşey
Balıkçı erol – Beyşehir - Kaymaklı sazan
Mersu – bozüyük - Kuru fasulye
Sveyka – Hatay -Herşey
Çınaraltı Künefe – Hatay – Künefe  
Dervişhan restoran – Samandağ – Balıkla alakalı herşeyi
Pöç Kasabı – Hatay – Kağıt yada tepsi kebap  
Manisaspor kebapçısı –Manisa – Manisa kebabı   
Ecevit hanı – Kastamonu – Ecevit çorbası ve kuru mantı  

27 Eylül 2012 Perşembe

İLK YEMEK KİTABIMIZ...



İlk  yemek kitabımız…

Melceü’t-Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı), Mehmet Kamil, 1844, İstanbul.

     “
       Yahni kebâb-u mâst-bâ hergiz neyâyed pîş i mâ
        Ey tâl’-i bed baht-ı mâ hep şûrba hep şûrba
        --------------------------------------------------------------------
       Önüme asla yahni, kebap ve bozcaaş gelmez
       Ey kötü talih bizim bahtımıza hep çorba hep çorba mı gelecek ”

   “Melceü’t- Tabbâhîn” yani “Aşçıların Sığınağı” basılmış ilk Türkçe yemek kitabıdır. İlk baskısı 1844 yılında İstanbul’da yapılmıştır. Yazarı, II. Mahmut tarafından açılmış batılı anlamda ilk tıp fakültesi  Mekteb-i Tıbbıye-i Adliye-i Şahane hocalarından Mehmet Kamil’dir. Yazarın tıp hocası olması yemeğin sağlıkla ilişkisinin günümüzden yıllar öncesinde başladığının önemli bir göstergesidir.

   Kitap, 1844 - 1888 arasında dokuz baskı daha yapmış ve kendisinden sonra basılan bir çok yemek kitabına temel teşkil etmiştir. Mehmet Kamil’in kitabının önsözünde yer alan yukarıdaki mısralarına halkta kayıtsız kalmayarak kitabı dokuz baskıya ulaştırmıştır. 
  
   Mehmet Kamil kitabında  bu kitabı İstanbul’da hep aynı yemekleri yapan yanı sırada yaptığı yemeklerle malzemeleri ziyan eden   kadın, erkek tüm aşçıların elinden bıkan ve feryat eden halkı bu tecrübesizlerden  kurtarmak için  yazdığını belirtir.

  Kitap, Türabi Efendi tarafından 1864 ve 1884 yıllarında İngilizce olarak iki kere basılmış olup bu baskıların Osmanlı (Türk) mutfağının Avrupa’da tanınmasında önemli etkisi olmuştur.  Kitabın 1864 yılındaki ilk İngilizce baskısı Mısır Valisi Mehmet Sait Paşa'nın İngiltere'yi 16 Temmuz 1862 tarihinde ziyareti sebebiyle Times nehri üzerinde “Feyz-i Cihad” adlı yatında devlet adamlarına ve asillere vermiş olduğu muhteşem ziyafete gelenler için özel olarak hazırlanmıştır
 
    Yemek kitaplarının dönemlerinin kültürel yapıları hakkında çok şey söyledikleri muhakkaktır. Melceü’t- Tabbahin’de bu anlamda bize çok şey söyler; o zaman hangi yemeklerin popüler olduğunu, hangi malzemelerin kullanıldığını hatta hangi mutfak ekipmanında pişirildiğinden tutunda o zaman Marmara’dan en çok hangi balığın çıktığına kadar.

   Kitap oniki bölümden ve iki yüz seksen sekiz tariften oluşmaktadır. Ancak baskılarına göre bölüm ve tarif sayısı değişiklik göstermektedir. Tariflerin kırk altı tanesi kitabın bölümleri içinde sayfaların derkenarlarına yazılmıştır.  
  
Kitabın bölümleri:

1 çorbalar (5 tarif)
2 salatalar (22 tarif)
3 yahniler (31 tarif)
4 tavalar (11 tarif)
5 börekler (21 tarif)
6 hamur tatlıları (44 tarif)
7 sütlü tatlılar (15 tarif)
8 bastılar (26 tarif)
9 zeytinyağlı ve sadeyağlı dolmalar (14 tarif)
10 pilavlar (13 tarif)
11 hoşaflar (14 tarif)
12 kahve öncesi yenen tatlı ve içecekler4(26 tarif)
* derkenara  yazılmış  salata, turşu ve taratorlar. (46 tarif)

   Yemek tarihimizin bu ilk kitabından sizler için iki tarif seçerek Mehmet Kamil’in önsözündeki isteğini yerine getirerek kendisini hayr ile yâd ve dilşad buyuruyoruz…

Kitaptan tarifler

Yalancı İlik

Orijinal tarif
Tarik-i tabhı: Yüz dirhem miktarı kuyruk yağı ve yüz dirhem dahi karaciğer tedarik idüb ciğeri ba'de't-tathir bir miktar suda haşlayub kuyruk yağıyla beraber taş havanda iyice dakkedüb miktar-ı kifaye tuz ve darçin ve büber ile mezcetdikte kalem yani kamış parelerine doldurub tencereye nizamlıca dizeler. Ba'dehu üzeri  örtülünce et suyu veyahut birkaç pare kemikli et ile bayağı su koyub tencerenin kapağını kapadıkda hafif kor üstünde üç saat miktarı piştikden sonra bir sahana kamışları silkip üzerine yine darçin ekilüb tenavül buyrula. Vâkı'de latîf ve iliğe müşabih olur.

Orijinal tarifin sadeleştirilmiş Türkçesi
Pişirme yolu 308.6 gram kuyruk yağı ve 308,6 gram da karaciğeri tedarik edip ciğeri temizledikten sonra bir miktar suda haşlayıp, kuyruk yağıyla beraber taş havanda iyice dövüp, yeterli miktar tuz, tarçın ve biberi  karıştırıp kalem yani kamış parçalarına doldurup tencereye düzenli olarak dizsinler. Daha sonra üzeri örtülünceye kadar et suyu veyahut birkaç parça kemikli et ile sade su koyup tencerenin kapağını kapatıp hafif kor üzerinde 3 saat kadar piştikten sonra bir sahana kamışları silkip üzerine yine tarçın ekilip yenilsin. Sıhhat için güzel, iliğe benzer olur. 

Kılıç ve palamut külbastısı 

 Orijinal tarif
Tarîk-i tabhı: Balıkların her kankısı ise tekerlek ince kesub tuzladıkdan sonra ıskara üzerine defne yaprağı döşeyub ve balık pârelerini üzerine dizeler. İki tarafı tamam kızardıkda bir tabağa vaz’ olunub sıcak iken üzerine limon sıkıla yâhûd bir mikdâr koyuca fındık taratoru hazırlanub üzerine vaz’ olunsa dahâ âlâ olur. Herkesin mizâcına menûtdur.

Orijinal tarifin sadeleştirilmiş Türkçesi
Pişirme yolu: Balıkların herhangisi ise tekerlek ince kesip tuzladıktan sonra ızgara üzerine defne yaprağı döşeyip, balık parçalarını üzerine dizsinler. İki tarafı tamamen kızardığında bir tabağa koyulup sıcakken üzerine limon sıkılsın veya bir miktar koyuca fındık taratoru hazırlanıp üzerine koyulsa daha da iyi olur. Herkesin mizacına bağlıdır.

*Çeviriler için Zennup Pınar’a teşekkür ederim.